Chỉ là một con tàu
và những tay chèo
biển một vũng
xoay tròn
suýt nằm gọn
không phải chúng ta đều là chim âu albatross loòng khoòng buồn cười à
cái vũng xoáy mới ghê
ẩn dụ tiêu điều
lại còn suýt rút mái đánh nhau nữa

Một chiếc bàn kê trên đảo, hậu cảnh có thể là một tấm bạt, hở biển
ngày rấp ranh tuổi trẻ và đất nước lão suy, để thoát một người đắm say viết
lạy trời, điều ấy. Nghĩ nào, sau rốt con người với tự do cũng phải đánh vật

với những não bào của mình, trí nhớ, những nếp gấp sự suy nghĩ, đơn độc
thu tiếng nói của con người chung quanh, phải chờ sự bình tĩnh, từng nhân vật
ai đấu kiếm mãi với những câu hỏi lớn nhỏ, hãy chờ họ tới tuần trà đậm

Mượn, không để trả lại thực tại bình quân. Ngôi sao đêm, gió trớt trật, chiếc áo trạc, sườn ngực
Ngựa của ai? Don Quixote hay người giữ lều một gánh xiếc? Người thàng hậu? Một Kha Hãn?
Binh khí đã im tiếng, hãy được phép, giữa những người đang ngủ

 

Ra đi thật rồi sau cơn đau dài
Nguyễn Mộng Giác người bạn hiền lành
của chúng tôi có nụ cười lúm đồng tiền
tóc gợn sóng đôi kính cận
nhớ huế nhớ qui nhơn nhớ sàigòn
gặp nhau ngày xa xưa
nhớ mùa hè hoa cỏ khô chạy vòng vòng
trên bãi cát trắng bờ biển qui nhơn
nhớ hàng hoa sầu đông tím nhạt
ở bến ngự, ngõ trúc vỹ dạ
nhớ nhà từ đuờng nguyễn khoa, nguyễn khoa
diệu chi vợ giác luôn nở nụ cười …

Sinh Tây Sơn, học Cố Đô, về Bình Định làm thầy, lòng khắc khoải thương Tiếng chim vườn cũ. Chuyển Gia Định, vượt Đông Hải, đến Hoa Kỳ tỵ nạn,     mắt rã rời tiếc Ngựa nãn chân bon.

Trần Viết Dũng
2.7.2012

Nhớ bạn Nguyễn Mộng Giác

Thằng bạn tri âm mới bỏ đi
Bạn thơ bạn rượu cũng không về
Bạn điên bạn tỉnh đều xa hết
Ta thức hay chừng đang ngủ mê ?

Thuở ấy dăm thằng thân thiết nhau
Khi ông khi tớ khi mày tau
Chiều tà tà phố nhìn thiên hạ
Tối quán cóc ngồi luận trước sau

Đứa đọc dăm câu thơ Nguyễn Bính
Đứa khe khẽ hát Trịnh Công Sơn
Đứa vo khói thuốc tìm thi hứng
Đứa rót tràn ly mộng chập chờn

TT - Tôi biết nhà văn Nguyễn Mộng Giác lâm trọng bệnh đã mấy năm, nhưng sáng 3-7 nghe nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Khoa Quả báo tin anh vừa qua đời tại Mỹ, vẫn cứ cảm thấy thảng thốt.


Nhà văn Nguyễn Mộng Giác và tác phẩm Sông Côn mùa lũ - Ảnh tư liệu

Thảng thốt, vì ấn tượng hai lần trò chuyện với anh tại Huế quá đậm nét - thì đó, một ngày thu năm 2004, sau khi bị cắt một phần lá gan, anh trở lại thăm Huế, cùng với vợ là cựu nữ sinh Đồng Khánh Diệu Chi (em ruột Nguyễn Khoa Quả); tôi dẫn anh đến phòng trưng bày mẫu tượng anh hùng dân tộc Quang Trung - nhân vật chính trong trường thiên tiểu thuyết Sông Côn mùa lũ...

trong thời gian anh bệnh
tôi đưa tiễn loanh quanh
những bạn còn khỏe mạnh
không dám đụng đến anh

thơ thẩn dù giỡn cợt
nhiều khi cũng không hay
chết giả nhưng buồn thật
lỡ như mà chẳng may

ai đau không lo sợ
dù cái chết bình thường
bởi bình thường nên sợ
bệnh càng nặng vì buồn

Bài viết này vốn đã được đăng trên Văn Học số 233, tháng 9 & 10/2006, số đặc biệt về Nguyễn Mộng Giác. Nay nghe hung tin anh đã từ giã cõi đời, xin được viết lại với tất cả niềm thương tưởng, như một lời chia tay và đưa tiễn bạn văn Nguyễn Mộng Giác về chốn non ngàn. [HXS]

Hồi còn bên nhà, lúc bắt đầu khởi nghiệp (chướng) viết lách lai rai vào khoảng thập niên 63/64 – giai đoạn hiển lộng của những cây bút miền trung trên các diễn đàn Văn, Văn Học, v.v. – tôi chưa thấy tên tuổi Nguyễn Mộng Giác hiện diện trên các mặt báo. Đùng một cái, anh xuất quân ồ ạt như thác lũ, bắn những phát trọng pháo đầu tiên vào trường văn chương chữ nghĩa. Thật thế, Nguyễn Mộng Giác xuất hiện trên văn đàn, khởi từ Bách Khoa, như một hiện tượng. Chẳng phải là nhờ bàn tay phù phép, lăng xê của một ai, anh đến với văn chương bằng tài năng đích thực của mình (mặc dù Nguyễn Mộng Giác là một trong những đồng hương mật thiết với nhà văn uy tín, gốc Bình Định, Võ Phiến thời bấy giờ). Những gì Nguyễn Mộng Giác viết ra đã gặt được lòng tin cậy của bạn đọc cũng như văn giới. Trước tác của Nguyễn Mộng Giác, hầu hết, nặng ký. Anh viết nhiều thể loại khác nhau: truyện ngắn, truyện dài, tiểu luận, nhận định văn học, v.v. Mỗi một dòng chữ viết ra được dẫn dắt bởi một ngòi bút cẩn trọng, chín chắn, luôn luôn tạo một ấn tượng hay đặt để một điều gì đó cần suy gẫm nơi bạn đọc. Chẳng phải là những sáng tác hời hợt, đọc lướt qua, thỏa mãn một nhu cầu giải trí nào đó. Nói điều khiêm nhượng như thi gia tiền bối Nguyễn Du từng thố lộ, những trước tác dù mua vui cũng được một vài trống canh của Nguyễn Mộng Giác cũng đã đoạt được một vài giải thưởng văn học nghệ thuật quan trọng (hình như là Bóng Thuyền Say hay Đường Một Chiều, nếu không nhầm trong trí nhớ tồi tệ của tôi). Trong anh còn tiềm tàng một nguồn lửa sáng tạo âm ỉ đốt, và rất mãnh liệt khi cần bùng cháy. Chẳng thế mà những bộ trường thiên Mùa Biển Động, Sông Côn Mùa Lũ viết trong hoàn cảnh khó khăn cũng đã rỉ rả góp mặt với đời tạo được nhiều tiếng vang đáng kể.

cuối cùng thì anh-Giác-thời-đệ-tam-đệ-nhị-võ-tánh-nha-trang
của chúng tôi
đã lên đường
lên đường bình an

anh Giác thư-sinh-trắng-trẻo-giọng-kim-nẫu
phát âm rất lạ
khúc khích cười
(chúng tôi nói Cường Đểể…)
phá lên cười
(và anh nói thành Cường Đếế…)

cuối cùng anh-Giác-đệ-nhất-chu-văn-an
những lần lên ga tiễn anh
chuyến tàu xuôi ngược nhatrang-sàigòn-nhatrang

Tiễn bạn văn Nguyễn Mộng Giác

Bạn bè tan như đá vụn
theo nhau lăn xuống chân đồi
ngọn đồi dần dần sạt lở
tiếng rơi như tiếng sách rơi

Tiếng sách rơi khô trong hạ
thả vào võng gió chênh vênh
một chút âm dư vương lại
cũng tan theo nắng, nhẹ tênh

Từng mảnh đá lăn từng mảnh
có chút bụi nào bay xa
có giọt sương nào đọng lại
có giọt lệ nào như hoa